Konopljika
Vitex agnus-castus, L. Verbenaceae
Konopljika (Vitex agnus-castus) je žbunasta biljka iz Verbenaceae porodice, koja potiče iz oblasti Grčke i Italije, gdje se kao ljekovita biljka koristi još od antičkog doba. Stabljike konopljike su četvorouglaste, prstenaste, svjetlozelene, dok se izduženi listovi nalaze na dugim drškama i prstasto su dijeljeni na 5-7 listića. Ljubičasti ili ružičasti sitni cvjetovi, složeni su u duge, isprekidane cvasti. Plod konopljike je sitna bobica crvenkasto-crne boje, koja se sakuplja početkom jeseni, i po izgledu i ukusu podjseća na biber.
Kao ljekoviti dio biljke koristi se plod, bogat brojnim ljekovitim sastojcima među kojima su najznačajniji: flavonoidi (kasticin, C-heterozidi, panduletin), iridoidi (aukubozid i agnuzid), diterpeni (rotundifuran, viteksilakton) alkaloidi (viticin), etarsko ulje (bogato eukaliptolom, sabinenom i farnesenom), steroidi i masno ulje.
Rađen je veliki broj istraživanja kojim je potvrđeno da plod konopljike povoljno utiče na regulaciju menstrualnog ciklusa, ublažava simptome PMS-a i simptome menopauze. Plod konopljike koristi se za niz ženskih, reproduktivnih stanja u angloameričkoj i evropskoj praksi.
Istraživanja su pokazala da je plod konopljike dao mnogo bolje efekte u tretmanu predmenstrualnog sindroma, nego kombinacija magnezijum sa vitaminom B6 zbog svog snažnog antispazmodičkog djelovanja. Kod predmenstrualnog distrofičnog poremećaja, jedna studija je pokazala da je konopljika ekvivalentna lijeku fluoksetinu u smanjenu tegoba. Takođe, dokazano je da povoljno utiče na nivo prolaktine, te se može preporučiti kod latentne hiperprolaktinemije.
Mehanizam dejstva aktivnih sastojaka potiče od inhibitornog efekta na dopaminske i opioidne receptore. Inhibitorno dejstvo na dopamniske receptore doprinosi regulisanju lučenja prolaktina, naročito tokom perioda pred menstruaciju, obzirom da je hiperprolaktinemija jedan od ključnih uzroka pojave simptoma PMS. Patološki povećan nivo prolaktina se javlja i kod Parkinsonove bolesti, tako da se konopljike i u tom slučaju može koristiti za ublaženje simptoma.
Kada su u pitanju menstrualne tegobe, nervoza, pojava akni, neprijatni simptomi povezani sa predmenstrualnim sindromom: bolovi u donjem delu stomaka, razdražljivost, nesanica, bolovi u dojkama – konopljika je pouzdanaza njihovo ublažavanje. Preporučuje se u svim periodima života kada je mjesečni ciklus nepravilan.
EMA (Evropska agencija za hranu i lijekove) propisuje plod konopljike kao tradicionalni biljni lijek za ublažavanje blažih simptoma PMS-a, a ovaj zaključak izveden je iz dugogodišnje primjene biljke.
Pacijenti koji boluju ili su bolovali od raka osjetljivog na estrogen trebaju se konsultovati sa svojim ljekarom prije upotrebe ploda agnus castus. Pacijenti koji koriste agoniste dopamina, antagoniste dopamina, estrogene trebaju se konsultovati sa svojim ljekarom prije upotrebe ploda agnus castus. Upotreba kod djece i adolescenata mlađih od 18 godina nije utvrđena zbog nedostatka adekvatnih podataka. Smatra se da plod agnus castus djeluje na hipofizu i hipotalamus, te stoga pacijenti sa anamnezom poremećaja hipofize trebaju se konsultovati sa ljekarom prije upotrebe. Upotreba u trudnoći i dojenju se ne preporučuje zbog nedostatka dokaza.