Koenzim Q10
Ubikinon
Koenzim Q10, takođe poznat kao ubikinon, je molekula rastvorljiva u mastima, prirodno prisutna u svakoj ćelijskoj membrani u našem tijelu. Koenzim Q10 je ključan za efikasan prenos elektrona unutar mitohondrijalnog oksidativnog respiratornog lanca i proizvodnju adenozin-trifosfata (ATP). Ova supstanca može potencijalno povećati proizvodnju vitalnih antioksidansa, kao što je superoksid dismutaza, enzim koji efikasno ublažava vaskularni oksidativni stres kod osoba s hipertenzijom. Osim toga, koenzim Q10 snižava nivo lipidne peroksidacije, a takođe može poboljšati protok krvi i zaštititi krvne sudove.
Određena stanja poput fibromialgije (osjetljivost i bol vezivnog tkiva i mišića u cijelom tijelu), dijabetesa, karcinoma, srčane insuficijencije (srčana slabost) i neurodegenerativnih, mitohondrijskih i mišićnih bolesti povezana su sa smanjenim nivoima koenzima Q10 u cirkulaciji. Statini (lijekovi koji snižavaju nivo holesterola i triglicerida) inhibiraju proizvodnju međuprodukta koji vodi do sinteze Q10. Istraživanja pokazuju da statini mogu doprinijeti iscrpljivanju koenzima Q10. S obzirom na to da su bolovi u mišićima i grčevi česti neželjeni efekti statina, oni pripisuju ove simptome smanjenim nivoima Q10, te se svim pacijentima na terapiji statinima preporučuje suplementacija koenzimom Q10.
Većina studija o koenzimu Q10 na ljudima fokusirala se na njegovu oralnu suplementaciju. Dostupan je u različitim oblicima, kao što su tablete, tvrde kapsule, meke kapsule i tečne formulacije, ovi oralni suplementi kreću se od 30 do 600 mg po jedinici i lako su dostupni bez recepta. Meso ima najveću količinu koenzima Q10, a slijede mliječni proizvodi, jaja i biljni izvori hrane (ulja i mahunarke). Suplementacija sa 50mg dva puta dnevno smanjila je blage do umjerene mijalgije (bolove u mišićima) povezane sa upotrebom statina, što je povećalo sposobnost obavljanja svakodnevnih aktivnosti. Suplementacija sa 300mg dnevno tokom 24 sedmice kod muškaraca sa Peyroniejevom bolešću može smanjiti veličinu plaka na penisu, smanjiti zakrivljenost penisa i poboljšati erektilnu funkciju. Suplementacija CoQ10 smanjuje sistemsku upalu i biohemijske parametre kod nealkoholne masne bolesti jetre. Međutim, koenzim Q10 se izlučuje putem žuči. Stoga se upotreba ne preporučuje pacijentima sa bilijarnom opstrukcijom. Prema nedavnom članku o poboljšanju globalnih ishoda bolesti bubrega, suplementacija koenzimom Q10 može koristiti pacijentima sa nefrotskim sindromom zbog primarnog nedostatka Q10. Međutim, nedostaju studije o upotrebi Q10 kod pacijenata sa oštećenjem bubrega; suplemente koenzima Q10 treba izbjegavati kod pacijenata sa oštećenjem bubrega. Koenzim Q10 se ne preporučuje u toku perioda trudnoće i laktacije.
Interakcije sa lijekovima:
Koenzim Q10 je hemijski sličan vitaminu K, a u literaturi su dostupni neki izvještaji o potencijalnoj interakciji varfarina i Q10. Postoji mogućnost neuspjeha liječenja varfarinom kada pacijenti uzimaju suplemente Q10 uz terapiju varfarinom. Pacijenti koji uzimaju hemoterapijske lijekove takođe bi trebali izbjegavati CoQ10, jer nema dovoljno podataka o njegovoj interakciji s tim lijekovima. Budući da koenzim Q10 snižava glukozu u krvi natašte kod nekih pacijenata, treba ga oprezno koristiti kod osoba s dijabetesom i pacijenata sklonih hipoglikemijskim epizodama.