Hudhra
Allii sativi bulbi – Kokë hudhre e freskët
Allium sativum L. – Alliaceae
Hudhra është një barishte shumëvjeçare. Qepa përbëhet nga degë. Çdo qepë është e rrethuar nga gjethe të bardha dhe një guaskë të kuqe-vjollcë. Pema është e drejtë, dhe gjethet janë të ngushta, të theksuara. Lulja është një mburojë e hollë, ndërsa fruti është një kapsulë sferike, e mbushur me fara të zeza. Përdoren qepë të freskëta ose të thata, të cilat mblidhen në fund të verës.
Vetitë shëruese të hudhrës (Allium sativum) janë njohur që nga qytetërimet e lashta. Tradicionalisht, përveçse është një erëz në gatim, përdoret për të eliminuar sëmundjet e shkaktuara nga ftohjet (efekte antimikrobike dhe anti-inflamatore), për të ulur tensionin e lartë të gjakut, për të përmirësuar gjendjen e lipideve dhe të gjitha këto falë përbërjes së saj kimike.
Hudhra e freskët përmban kompleks fruktoze, saponina steroide, sheqerna dhe minerale. Përbërësit më të rëndësishëm të hudhrës janë komponimet e squfurit, derivatet e cisteinës. Në një bimë të padëmtuar, ekziston alliina (S-alili-L-cisteinë-sulfoksid), e cila me dëmtimin më të vogël nën veprimin e enzimës alliinazë shndërrohet në alicinë, nga e cila formohet disulfidi dialil, nga i cili buron aroma karakteristike e hudhrës.
Tradicionalisht, hudhra ka dy indikacione të përshkruara se ku mund të përdoret, të përshkruara nga EMA (Agjencia Evropiane e Barnave):
1. Përdoret si ilaç tradicional bimor për parandalim dhe si ndihmë në trajtimin e arterosklerozës (sëmundje e enëve të gjakut);
2. Përdoret si ilaç tradicional bimor për lehtësimin e simptomave të ftohjes;
Këto dy indikacione u përshkruan nga EMA bazuar në përdorimin afatgjatë të kësaj bime. Kur bëhet fjalë për indikacionin 1 (parandalimi dhe ndihma në trajtimin e arterosklerozës), hudhra rekomandohet për personat mbi 18 vjeç, dhe kur bëhet fjalë për indikacionin 2 (lehtësimi i simptomave të ftohjes) atëherë mund ta rekomandojmë atë për fëmijët mbi 12 vjeç dhe të rriturit.
EFSA (Autoriteti Evropian i Sigurisë Ushqimore) ka lëshuar deklarata, të cilat aktualisht janë në status pezull, ku thuhet se hudhra e freskët mund të përdoret për të ruajtur shëndetin e sistemit kardiovaskular, duke kontribuar në ruajtjen e niveleve normale të yndyrës (kolesterolit dhe triglicerideve) në gjak, kontribuon në mbrojtjen nga stresi, dhe për shkak të efekteve të saj antibakteriale dhe antioksiduese, mbështet shëndetin e sistemit imunitar, gjithashtu kontribuon në shëndetin e mëlçisë dhe traktit respirator.
Hudhra njihet prej kohësh si specia bimore më efektive në luftën kundër infeksioneve bakteriale. Shumë studime kanë vërtetuar se ekstrakti i vajit të hudhrës së freskët ka një efekt shumë të gjerë antimikrobik, duke përfshirë bakteret që janë bërë rezistente ndaj antibiotikëve. Një studim krahasoi efektin e terapisë me ekstrakt vaji të hudhrës me antibiotikët gentamicinë dhe ciprofloksacinë, ku u arrit në përfundimin se hudhra shfaq një efekt sinergjik me antibiotikët dhe se përdorimi i kombinimeve të tilla mund të jetë me përfitim të madh në trajtimin e infeksioneve bakteriale të shkaktuara nga bakteret rezistente ndaj terapisë konvencionale me antibiotikë.
Përdorimi i hudhrës është i kundërindikuar tek personat që janë të ndjeshëm ndaj ndonjë përbërësi të hudhrës, si dhe tek personat që janë në terapi me sakuinavir dhe ritonavir (për shkak të rrezikut që përqendrimi i tyre në plazmë të ulet). Përgatitjet e hudhrës duhet të përdoren me kujdes tek pacientët që kanë antikoagulantë oralë në terapinë e tyre dhe/ose terapi antitrombocitare sepse përdorimi i tyre i njëkohshëm mund të zgjasë kohën e gjakderdhjes. Siguria gjatë shtatzënisë dhe ushqyerjes me gji nuk është përcaktuar. Në mungesë të të dhënave, përdorimi i përgatitjeve me bazë hudhre gjatë shtatzënisë dhe ushqyerjes me gji nuk rekomandohet. Ka pasur disa studime që kanë treguar efektin pozitiv të hudhrës në pjellori. Ka shumë pak efekte anësore të hudhrës kur përdoret në sasi të moderuara, ato që mund të ndodhin janë fryrje, mbushje dhe dhimbje stomaku, ndonjëherë janë të mundshme reaksione alergjike, si dhe dhimbje koke, marramendje (sepse hudhra ka edhe një efekt hipotensiv – ul tensionin e lartë të gjakut).