Xhinxher
Zingiber officinale L. – Zingiberaceae
Xhinxher është një bimë barishtore shumëvjeçare që kultivohet në rajonet tropikale dhe subtropikale. Origjina e saj është Azia Juglindore, dhe më pas përdorimi i saj u përhap në të gjithë botën. Kryesisht është përdorur si erëz, për shkak të shijes së saj specifike, dhe më vonë gjeti zbatim në mjekësinë tradicionale për shkak të vetive të saj shëruese.
Pjesa medicinale e bimës është rizoma. Rizoma përmban përbërës fenolikë (fenilalkanonole-xhenxhefil, fenilalkanonene-shogaol, diarilheptanoidë-xhenxhefil). Rizoma përmban vaj esencial që përmban derivate të seskuiterpeneve (zingiberene, zingiberol, kurkumen, bisabolon, farnesen) dhe monoterpene (kamfor, β-felandrene, geranial, neral). Prodhuesit më të mëdhenj të vajit esencial të xhenxhefilit janë Australia, Vietnami, Japonia dhe Cejloni.
Vetitë medicinale të xhenxhefilit i atribuohen përbërësve të përmendur më parë. Për shkak të efektit të tij anti-inflamator (zvogëlon reaksionin inflamator) dhe antioksidues (neutralizon radikalet e lira), ekstrakti i vajit të rizomës së xhenxhefilit luan një rol të rëndësishëm në forcimin e aftësive mbrojtëse të trupit. Shumë studime kanë vërtetuar gjithashtu efektin e tij antimikrobik, prandaj rekomandohet përdorimi i tij në infeksione të ndryshme virale dhe bakteriale.
Kjo bimë ka potencial të shkëlqyer në trajtimin e sëmundjeve degjenerative, siç është artriti reumatoid, për shkak të efektit të saj anti-inflamator. Vaji esencial dhe përbërësit jo të paqëndrueshëm të xhenxhefilit rrisin tonin dhe peristaltikën e organeve të traktit tretës. Ato rrisin pështymën dhe sekretimin e lëngjeve dhe enzimave në stomak, kështu që luan një rol të rëndësishëm në procesin e tretjes së ushqimit. Për shkak të pranisë së përbërësve pikantë, përdoret edhe si antiemetik (një agjent kundër të përzierave dhe të vjellave), veçanërisht për të përzierat nga udhëtimi (terapia e kinezisë). Xhenxhefili gjithashtu ka një efekt pozitiv inotropik në punën e zemrës, ul tensionin e lartë të gjakut dhe ka një efekt pozitiv në parandalimin dhe trajtimin e arteriosklerozës. Konsumimi i xhenxhefilit para stërvitjes mund të zvogëlojë dhimbjet muskulore, të cilat janë pasojë e efektit të tij anti-inflamator.
Pavarësisht shumë zbulimeve mjekësore, kanceri është shkaku i dytë kryesor i vdekjes në botë. Metoda e trajtimit të kancerit varet nga stadi i sëmundjes, si dhe nga lloji, kështu që kemi: kirurgjinë, radioterapinë, terapinë sistemike (kimioterapinë dhe terapinë hormonale). Radioterapia dhe terapia sistemike sjellin me vete një numër efektesh anësore, të tilla si të përziera, të vjella, dobësim të sistemit imunitar. Përdorimi i mjekësisë tradicionale bimore tek pacientë të tillë po bëhet gjithnjë e më i zakonshëm, dhe xhenxhefili gjithashtu ka gjetur vendin e tij atje. Studimet paraklinike kanë vërtetuar se rizoma e xhenxhefilit shfaq veti antineoplastike (antitumorale), dhe është gjithashtu e rëndësishme në lehtësimin e të përzierave dhe të vjellave pas radioterapisë dhe kimioterapisë.
Përdorimi i xhenxhefilit është i kundërindikuar në rast të bllokimit të kanaleve biliare, si dhe në rast të të vjellave në mëngjes gjatë tremujorit të parë të shtatzënisë.
Referencat
- Anti-Oxidative and Anti-Inflammatory Effects of Ginger in Health and Physical Activity: Review of Current Evidence
- Inhibitory effect of Allium sativum and Zingiber officinale extracts on clinically important drug resistant pathogenic bacteria
- Zingiber officinale Roscoe (ginger) as an adjuvant in cancer treatment: a review
