Jod

Jodi dhe jodidet absorbohen kryesisht në zorrën e hollë, por edhe në të gjitha pjesët e tjera të traktit tretës. Gjatë absorbimit, jodi i lirë, si dhe jodatet, shndërrohen në jodide. Përveç absorbimit të jodit që ndodh në traktin gastrointestinal, ai mund të ndodhë edhe përmes lëkurës. Rreth 70% e jodit në gjak gjendet si pjesë e hormoneve tiroide, kryesisht në formën e tiroksinës. Është e nevojshme që gjëndra tiroide të marrë rreth 60 mcg jod në ditë për funksionimin e duhur. Jodi ekskretohet përmes tëmthit, një pjesë më e vogël përmes urinës, qumështit dhe traktit respirator.

Mungesa e jodit: Njerëzit që nuk konsumojnë sasi të mjaftueshme të jodit nuk mund të sintetizojnë sasi të mjaftueshme të hormonit tiroide, dhe kjo shkakton shumë probleme. Tek gratë shtatzëna, mungesa e jodit mund të ketë një efekt negativ në fetus, pengon rritjen dhe zhvillimin e fetusit, ndikon në funksionin intelektual të foshnjës, si dhe në zhvillimin seksual. Mungesa e vogël e jodit mund të shkaktojë një IQ më të ulët se mesatarja tek foshnjat dhe fëmijët. Gusha, zmadhimi i gjëndrës tiroide është zakonisht shenja e parë e mungesës së jodit.

Në vazhdim të tekstit, do të përmendim disa shembuj që tregojnë se sa i rëndësishëm është jodi për shëndetin e njeriut:

• Zhvillimi i fetusit dhe i të porsalindurit: Gratë që janë shtatzëna ose ushqejnë me gji duhet të konsumojnë sasi të mjaftueshme jodi. Është shumë i rëndësishëm për rritjen dhe zhvillimin e duhur të foshnjës së tyre. Qumështi i gjirit është një burim i mirë jodi, vetëm nëse nëna konsumon një sasi të mjaftueshme të këtij suplementi përmes ushqimit. Megjithatë, një numër i madh studimesh kanë treguar se qumështi i nënës nuk ka sasi të mjaftueshme jodi, kështu që suplementimi është i domosdoshëm gjatë shtatzënisë dhe laktacionit. Udhëzimet e reja rekomandojnë që për funksionimin e duhur të gjëndrës tiroide, gratë që planifikojnë një shtatzëni ose janë shtatzëna ose ushqejnë me gji duhet të marrin 150 mcg jod në formën e jodurit të kaliumit.
• Funksionet njohëse në fëmijëri: Mungesa e jodit në fëmijëri ndikon negativisht në zhvillimin e sistemit nervor qendror. Shtimi i jodit tek fëmijët me mungesë të lehtë përmirëson funksionet e tyre njohëse.
• Sëmundja fibrocistike e gjirit: Sëmundja fibrocistike nuk është e rrezikshme, por shumë shpesh shkakton gunga dhe dhimbje në gji. Prek kryesisht gratë në moshë riprodhuese, por mund të ndodhë edhe tek gratë më të moshuara, në periudhën e menopauzës. Jodi mund të zvogëlojë dhimbjen dhe simptomat e tjera të sëmundjes.

Teprica e jodit: Nivelet e larta të jodit në trup mund të shfaqin disa nga të njëjtat simptoma si mungesa e jodit, duke përfshirë strumën (zgjerim të gjëndrës tiroide). Nëse përqendrimi i jodit në trup është i lartë për një periudhë të gjatë kohore, mund të ndodhë inflamacion i gjëndrës tiroide, si dhe zhvillimi i kancerit të tiroides. Marrja e dozave shumë të mëdha të jodit mund të çojë në simptomat e mëposhtme: djegie në gojë, fyt, stomak, temperaturë të lartë trupi, dhimbje stomaku, të përziera, të vjella, diarre, bradikardi.

Është e rëndësishme të theksohet se jodi bashkëvepron me një numër të madh ilaçesh, kështu që nuk duhet të merrni suplemente që përmbajnë këtë mineral pa mbikëqyrjen e një mjeku ose farmacisti. Jodi mund të bashkëveprojë me metamizolin, një ilaç që përdoret për të trajtuar hipertiroidizmin. Marrja e jodurit të kaliumit me ilaçe për tensionin e lartë të gjakut, frenuesit e ACE-së (lisinopril benazepril, fosinopril), mund të rrisë nivelin e kaliumit në gjak. Gjithashtu, nivelet e kaliumit në gjak mund të rriten nëse merrni jodur kaliumi me diuretikë që kursejnë kalium, siç janë spironolaktoni dhe amiloridi.